Wat is waarheid?
Dat is een werkelijkheid die het verstand overstijgt.
Als wij mensen iets bijzonders ervaren gaan we meestal op zoek naar een analogie (vergelijking) en hebben dan de neiging om een model te creëren van de ervaring. Vervolgens gaan we dat gecreëerde model verwarren met de werkelijkheid.

Wil je dat eens uitleggen?
Bijvoorbeeld: Een atoom bestaat uit een kleine atoomkern en daaromheen draaien elektronen en dat wordt vaak in analogie beschreven zoals planeten om de zon draaien. Maar het is een totaal andere werkelijkheid. Het is absoluut niet vergelijkbaar. Maar op een gegeven moment zit dat model zo in je hoofd, je stelt het je zo voor en denkt dan dat het werkelijk zo is. Maar het is maar een model. Alle dingen die wij beschrijven zitten in modellen. Het is een poging om vat te krijgen op de werkelijkheid, maar het is telkens niet meer dan een model. Je ziet ook in de loop van de historie dat die modellen altijd weer bijgesteld dienen te worden. Dat ze niet blijken te kloppen of maar een benadering zijn van een meer ingewikkelde werkelijkheid. In de tijd van Newton dacht men te begrijpen hoe het zonnestelsel in elkaar zat. Daarna, in de tijd van Einstein, bleek dat het model van Newton ook niet de hele waarheid was. En is de relativiteitstheorie van Einstein dan de werkelijkheid? Nee, dat is ook weer een beschrijving, een poging om dat wat wij zien te verklaren. Daar wordt een model voor geconstrueerd en zolang de voorspelling van het model overeenkomt met wat wij waarnemen is het model goed. Maar op een gegeven moment krijg je toch ergens een tegenspraak en zul je naar een ander model moeten. Maar modellen blijven modellen. Beschrijvingswijze van de werkelijkheid. Maar deze zijn de werkelijkheid zelf niet.
In Zen zou men zeggen: Een model is de vinger die wijst naar de maan, maar is de maan niet zelf.
We zeggen vaak tegen elkaar dat het zo is. Maar weet dan dat het slechts de beschrijving is van dit moment zoals we nu denken, vanuit wat we nu weten. Het is belangrijk om open te blijven staan voor een toch weer iets andere werkelijkheid.

Is de gedachte van Karma ook een model volgens jou?
Karma is ook maar een stukje van de werkelijkheid. Dat vind ik het gevaar van wat ik bij veel New Age mensen zie. Die hebben een prachtig idee en blazen dat op tot een totale werkelijkheid. Alles is dan karma. Als je ervan uitgaat dat alles karma is, krijg je een instelling zoals de Indiër die maar in de goot blijft liggen want het heeft toch geen zin zich op te richten. Karma is slechts een stukje van de werkelijkheid, niet alles.
Er zijn een heleboel mooie benaderingen van de werkelijkheid. Neem yin en yang, daar kun je heel mooi dingen mee begrijpen. Maar als je dan het hele leven in yin en yang gaat beschrijven schiet je weer tekort. De wereld is veel mooier en veel ingewikkelder dan welke theorie dan ook kan omvatten. De werkelijkheid is een prachtige diamant en iedere theorie laat daar een facet van zien. Maar o wee als je dat facet dan, doordat je erdoor overweldigd bent, gaat zien als de hele werkelijkheid. Het is dus altijd maar een aspect van die schitterende en door ons niet te bevatten werkelijkheid.
De natuurwetenschap is een van die benaderingswijzen. Ook dat laat je een aspect zien van de werkelijkheid. Je kunt wel denken dat je de hele wereld kunt beheersen met je techniek maar dat is beslist niet zo. Daar zijn grenzen aan. Ook bij de natuurwetenschap stuit je op fundamentele zaken die niet te bevatten zijn. Dat is prachtig, dat laat zien dat de werkelijkheid veel grootser is dan dat wij met de natuurwetenschappen kunnen aanraken.
Ik vind dat de Zen daar heel mooi en eerlijk in is door absoluut niet te theoretiseren over die grote werkelijkheid. Dat is de enige eerlijke manier om over die totaliteit te spreken.

Is dat de enige stroom waar bij je dat ziet?
Nee, in feite kom je dat in de kern van elke religie tegen. Maar echt alleen in die meditatieve kern. Daar waar de mensen diep doordringen in dat ervaren en geen pogingen meer doen om er woorden aan te geven. Maar vaak zie je dat daar toch weer een kringetje omheen ontstaat die er toch weer termen voor gaan bedenken waardoor er nieuwe modellen ontstaan die dan weer snel verward worden met de werkelijkheid.

Heb jij wel eens een dergelijke spirituele ervaring gehad?
Ja, maar ik duid ze niet. Het heeft voor mij wel bewerkt dat ik een heel diepe overtuiging heb dat de werkelijkheid veel groter is dan ik kan zien of bespreken of kan aanraken. Ja, ik heb die werkelijkheid toch op verschillende momenten zodanig ontmoet dat ik heel diep weet dat deze groter is dan woorden kunnen bevatten. Groter dan de natuurwetenschap ze aanraakt en groter dan welke andere theorie dan ook die wat over die werkelijkheid kan zeggen.
Ontmoeten is een heel mooi woord daarvoor.
Ja, ook omdat het iets is wat je niet actief bewerkt maar wat je op een gegeven moment overkomt en vaak juist niet als je erop zit te wachten.
Je wordt op de een of andere manier aangeraakt door iets dat groter is dan jezelf.
Ik ben in mijn leven altijd heel naarstig op zoek geweest om die werkelijkheid te begrijpen. Daarom ben ik sterrenkunde gaan studeren. Het heelal fascineerde me. Ik wilde weten hoe het in elkaar zat. Wat de plaats van de mensen daarin is. Maar hoe dieper je daarin door dringt hoe meer je ontdekt dat het niet te bevatten is. Je kunt een heleboel ervan leren begrijpen maar elk antwoord roept weer 10 nieuwe vragen op. Toch is het fascinerend om een beetje te zien hoe het heelal in elkaar zit. In ieder geval al om de plaats die je daarin inneemt te relativeren.
In allerlei religies werd de mens zo ontzettend verabsoluteerd als het hoogste van de schepping. Maar als je ziet hoe groot het universum is vind ik het eigenlijk heel arrogant van mensen om te denken dat we de kroon van de schepping zijn. Als je ook ziet hoe de mens ethisch en sociaal functioneert dan kun je mooiere kronen voorstellen.
Wij zijn onderdeel van de aarde en maken deel uit van een groter geheel. Niet het ego is het hoogste, maar juist datgene wat je met alles verbindt. Dat komt dichter bij de kern van wat ons menszijn uitmaakt. Dan kom je al op dat terrein waar woorden tekort gaan schieten.

………………………………………………………………………………………………..
Reacties en vragen op of over deze lezing: info@spiritueeltrefpunt.nl