Intervieuw Jos Stolman Deel 3
Willigis Jäger schrijft in zijn boek: “Elke golf is de zee” dat het zo belangrijk is voor de komende tijd, dat mensen mystieke ervaringen gaan krijgen. En dat er een verbinding komt tussen de wetenschap en de mystieke ervaring.
Die verbinding is er al en die is er ook in alle tijden geweest. De echte wetenschappers hebben steeds de grenzen van die wetenschap opgezocht. Het is een spannend terrein als je gaat kijken naar de trend in onze tijd. Zelf heb ik daarin een Zen standpunt. In de zin van: “Ik weet het echt niet.”
Ik bespeur in New Age een hang naar een zich weer een veilige haven zoeken. Bijvoorbeeld het aquariustijdperk. Daarin leeft de gedachte dat het allemaal beter wordt. Een Zen standpunt is: "het is altijd goed geweest en het zal altijd goed zijn".
Het is eigenlijk een heel erg door het Christendom doordrongen denken, dat er een evolutie ten goede is, alsof er een punt Omega in de toekomst is, waar je naar toe leeft, die naar een koninkrijk toeleeft.
Ik heb diep het gevoel, dat het koninkrijk er al is. Om met Jezus woorden te spreken: “Het is verspreid over de wereld, maar de mensen zien het niet.” Ik denk dat de schepping er is zoals hij is. En dat het niet zo is, dat we naar een betere tijd toegaan. Ik denk dat dat een ”wishful thinking” is. Dat willen we gewoon graag om onze angst te bestrijden. Het is zo bedreigend, de wereld. Je ziet zoveel materialisme, zoveel hardheid, zoveel geweld en onbegrip onder elkaar. Als je dat ziet dan wil je dat het beter wordt. Maar dat is enkel om de angst te bestrijden en te geloven dat het niet zo erg is. Wat je ziet is gewoon het biologische spel. En ligt er al een heel andere werkelijkheid doorheen, een werkelijkheid die we niet zien maar die al fantastisch is. Wij zijn vooral bezig om ons ego tevreden te stellen, want dat wil zo graag een mooie ontwikkeling zien en een veilige haven zoeken?
Dus ik heb het er niet zo op, op die ontwikkeling in de tijd. Als je gaat kijken naar die meest diepe ervaring van de mystici dan brengen zij daarin ook het aspect van eeuwigheid tot uitdrukking. In het Thomas evangelie wordt gezegd: “je zult de dood niet smaken”. Dat betekent: je stapt uit de tijd. Geboorte en dood zitten in onze psychische ervaring van tijd, maar die is beperkt en aan dit lichaam gebonden. Het lichaam, daar zit de dood aan. Als je even aangeraakt wordt door die grote werkelijkheid dan is dat aspect van die voortschrijdende tijd weg. Daarom gebruiken ze het woord 'eeuwig' daarin.
De tijd omvat verleden en toekomst als een geheel. De natuurkunde kent helemaal niet zoiets als een voortschrijdend nu . Maar dit tijdsbegrip zit zo diep in onze ervaring, dat wij niet beseffen dat het iets psychisch is en niet iets fysieks. Het is niet iets natuurkundigs.
Waarom wordt niet iedereen aangeraakt door die werkelijkheid. Waarom is het na duizenden jaren van religie nog steeds zo moeilijk?
Ik denk wel dat iedereen aangeraakt wordt door die werkelijkheid maar je moet er wel voor openstaan en het ook daadwerkelijk meekrijgen. Wij zijn zo ontzettend bezig. Zo is onze menselijke, biologische staat. Ons brein is erg sterk ontwikkeld. Dat heeft ons in de strijd om te overleven heel erg geholpen, maar staat nu in de weg om die openheid te bewaren om aangeraakt te worden door dat grotere. En naarmate je meer geobsedeerd bent door het denken, zul je steeds minder openstaan voor die werkelijkheid die boven dat denken uitgaat.
Maar ik denk dat het iedereen gegeven is om aangeraakt te worden en ook aangeraakt wordt maar dat we daar gewoon aan voorbij leven. Als je met open ogen naar buiten gaat kan iedereen aangeraakt worden op elk moment, daar ben ik van overtuigd.
Dat is wel wat mensen graag willen en waarom ik ook denk dat er op dit moment zo veel belangstelling is voor spiritualiteit.
Zolang mensen die spiritualiteit met het denkhoofd tegemoet gaan, vergeten ze dat het iets is dat het denken voorbijgaat. Ik denk dat dit de grote handicap van de mens is op dit moment. Maar aangeraakt worden kan op ieder moment.
Dus het is in principe niet zo moeilijk?
Het is helemaal niet moeilijk. Maar omdat we denken dat het moeilijk is, denken we dat we heel veel moeten doen en nadenken wat we allemaal moeten doen om ons voor te bereiden.
Maar dat zijn allemaal denkprocessen. Dus we zitten onszelf gewoon verschrikkelijk in de weg.
Terwijl het zo dichtbij is. Dat lees je ook in het Thomasevangelie, dat lees je in Zen, het is allemaal heel dichtbij. Je hoeft er niets voor te doen. Als een leerling bij een zenmeester komt en die zegt: “ik wil bij u in de leer gaan” dan zegt deze: “ga eerst maar eens 30 jaar op het land werken”. En dan ineens kan het zijn dat het gebeurt. Dus ga alsjeblieft niet denken dat je van alles moet leren. De Zenverhalen met hun mooie directheid geven vooral aan dat je het niet in je denken moet zoeken.
Het gaat allemaal om de authentieke ervaring waarin je geraakt wordt in datgene wat woordeloos is. Dat is het mystieke moment. Het mystieke moment is het moment van aangeraakt worden. Het voeling hebben, het ontmoeten van die grote werkelijkheid.